Bir lastiğin ne zaman değişmesi gerektiğini üç şey belirliyor: ne kadar yol yaptığı, ne kadar diş kaldığı ve kaç yaşında olduğu. Filolarda genelde yalnızca birincisi takip ediliyor.
Diş derinliği: yasal sınır ve pratik sınır
Yasal asgari diş derinliği yaz lastiğinde 1,6 mm. Kış lastiğinde zorunluluk kapsamındaki araçlar için 4 mm.
Ama yasal sınır, güvenli sınır değil. Islak zeminde fren mesafesi 3 mm'nin altında belirgin şekilde uzuyor. Kiralama filosunda aracı kullanan kişi lastiğin durumunu bilmiyor ve ona göre sürmüyor — bu yüzden filo araçlarında 3 mm'yi değişim eşiği kabul etmek makul.
Diş derinliğini ölçmek için özel bir alet gerekmiyor; lastiğin kanal içindeki aşınma göstergesi (TWI) çıkıntısı diş seviyesine geldiğinde 1,6 mm'ye ulaşılmış demektir.
DOT kodu: lastiğin doğum tarihi
Lastiğin yan duvarında DOT ile başlayan bir kod var. Bu kodun son dört rakamı üretim tarihini veriyor:
DOT XXXX XXXX 3623
↑↑↑↑
36 → yılın 36. haftası
23 → 2023
Yani 3623 = 2023 yılının 36. haftası, yaklaşık eylül 2023.
Bu neden önemli: kauçuk kullanılmasa da yaşlanıyor. Depoda bekleyen bir lastik yol yapmıyor ama esnekliğini kaybediyor, sertleşiyor ve yol tutuşu düşüyor. Sıfır aldığınızı düşündüğünüz bir lastik, raf ömrünün üçte birini bayide geçirmiş olabilir.
Yaygın kabul: üretimden 6 yıl sonra lastik, dişi ne olursa olsun değerlendirilmeli; 10 yıl üst sınır. Filo araçlarında bu süre daha kısa tutulmalı, çünkü araç çok daha fazla kilometre yapıyor.
Lastik satın alırken DOT koduna bakın. İki yıl önce üretilmiş bir lastiği sıfır fiyatına almak, ömrünün üçte birini satın almadan kaybetmek demek.
Mevsimlik lastik ve depolama
Kış lastiği zorunluluğu ticari araçlarda geçerli ve tarihleri her yıl açıklanıyor. Filo açısından asıl mesele lojistik: iki takım lastiğin altı ay boyunca bir yerde durması gerekiyor.
Depoya verirken:
- Lastikler yıkanıp kurutulmuş olmalı; üzerinde kalan tuz ve kimyasal kauçuğu yiyor.
- Jantlı takımlar üst üste yatay ya da asılı, jantsız lastikler dik durmalı.
- Güneş görmeyen, serin ve kuru bir yer gerekiyor.
Kayıt tarafı: hangi takımın hangi araca ait olduğu, ne zaman verildiği ve hangi depoda olduğu yazılı olmalı. Baharda bulunamayan bir takım, yeniden satın alınan bir takımdır. Yirmi araçlık bir filoda bu, dört ayrı depo ve seksen lastik demek olabiliyor.
Rotasyon
Ön ve arka lastikler farklı hızda aşınıyor — önden çekişli bir araçta ön lastikler çok daha hızlı bitiyor. Her 8.000–10.000 km'de bir rotasyon, takımın ömrünü belirgin şekilde uzatıyor.
Rotasyon yapıyorsanız, hangi lastiğin şu an nerede olduğunu takip etmeniz gerekiyor. Aksi hâlde "bu lastik kaç km yaptı" sorusunun cevabı kayboluyor: lastik üç farklı köşede, iki farklı araçta bulunmuş olabiliyor.
Filoda lastik takibi neden araç bazlı değil, lastik bazlı olmalı
Yaygın yöntem, aracın servis kaydına "lastik değişti" yazmak. Bu, maliyeti gösteriyor ama şunu göstermiyor: o lastikler şu an nerede, kaç km yaptılar, ne zaman üretildiler.
Lastik aracı aşan bir varlık. Bir araçtan sökülüp diğerine takılabiliyor, depoda bir sezon bekleyebiliyor, dört köşe arasında dolaşabiliyor. Ömrünü doğru hesaplamak için takıldığı andaki araç kilometresini kaydetmek ve söküldüğünde tekrar okumak gerekiyor — aradaki fark, o lastiğin gerçekten yaptığı yoldur.
Bu kayıt tutulduğunda şu soruların cevabı oluyor: hangi marka filoda kaç km gidiyor, hangi araç lastiği anormal hızlı yiyor (rot-balans sorunu olabilir), bu sezon kaç takım alınması gerekiyor.